Een gezamenlijke bankrekening, de auto, een koopwoning en misschien zelfs de koffiemachine: na een scheiding moet je meer verdelen dan alleen spullen. Boedelverdeling vastleggen na scheiding zorgt ervoor dat jullie allebei weten waar jullie aan toe zijn. Dat geeft rust, voorkomt discussies achteraf en maakt de financiële afwikkeling juridisch duidelijk.
De beste aanpak is niet om meteen te gaan rekenen, maar om eerst overzicht te maken. Wat is er, van wie is het en welke afspraken zijn redelijk én uitvoerbaar? Met goede begeleiding kun je dit meestal in onderling overleg regelen, zonder een lang en kostbaar conflict.
Wat is boedelverdeling precies?
Boedelverdeling is het verdelen van gezamenlijke bezittingen en schulden wanneer jullie uit elkaar gaan. Denk aan spaargeld, meubels, een auto, een woning, beleggingen en gezamenlijke rekeningen. Ook schulden horen erbij, zoals een hypotheek, lening of roodstand op een rekening.
Wat precies verdeeld moet worden, hangt af van jullie situatie. Waren jullie getrouwd in gemeenschap van goederen, dan is er vaak een gemeenschappelijk vermogen dat verdeeld moet worden. Zijn jullie na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt meestal de beperkte gemeenschap van goederen. Bezittingen en schulden van vóór het huwelijk blijven dan in beginsel privé. Erfenissen en schenkingen kunnen ook buiten de verdeling vallen, vooral als daarin een uitsluitingsclausule staat.
Bij huwelijkse voorwaarden, partnerschapsvoorwaarden of een samenlevingsovereenkomst gelden de afspraken die jullie eerder hebben gemaakt. Ook als jullie niets op papier hebben gezet, kan er sprake zijn van gezamenlijk eigendom. Bij samenwoners is bijvoorbeeld vaak de eigendomsverhouding van de woning, auto of inboedel bepalend.
Begin met een volledig financieel overzicht
Een snelle afspraak over wie de bank of televisie krijgt, is verleidelijk. Toch is het verstandiger om eerst alles naast elkaar te zetten. Dat voorkomt dat een belangrijke rekening, schuld of verzekering pas maanden later boven water komt.
Maak samen een overzicht van alle bezittingen en schulden op een afgesproken peildatum. Vaak is dat de datum waarop jullie feitelijk uit elkaar gingen, de datum van indiening van het scheidingsverzoek of een andere datum die jullie samen kiezen. Leg die datum ook vast. De waarde van spaargeld op vandaag is eenvoudig vast te stellen, maar bij een woning, onderneming of auto kan de gekozen datum veel verschil maken.
Neem in ieder geval mee:
- bank- en spaarrekeningen, contant geld, beleggingen en cryptovaluta;
- de koopwoning, hypotheek, overwaarde of restschuld;
- auto’s, waardevolle inboedel, sieraden en andere bezittingen van betekenis;
- leningen, creditcardschulden, belastingschulden en gezamenlijke abonnementen;
- lijfrentes, kapitaalverzekeringen, een eigen onderneming en pensioenrechten.
Bewaar afschriften, jaaropgaven en taxatierapporten bij dit overzicht. Niet omdat jullie elkaar moeten wantrouwen, maar omdat duidelijke cijfers betere afspraken mogelijk maken.
De woning vraagt om aparte afspraken
Voor veel ex-partners is de woning het grootste en meest gevoelige onderdeel van de boedelverdeling. Er zijn meestal drie mogelijkheden: één van jullie neemt de woning over, jullie verkopen de woning, of jullie blijven tijdelijk samen eigenaar.
Bij overname moet duidelijk zijn of de bank de vertrekkende partner ontslaat uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek. Alleen afspreken dat de ander de maandlasten betaalt, is niet genoeg. Zolang de bank jullie beiden aansprakelijk houdt, kan de bank ook bij de vertrekkende partner aankloppen als betalingen uitblijven.
Is er overwaarde, dan spreken jullie af hoe die wordt verdeeld. Soms wordt de waarde bepaald met een taxatie, soms kiezen jullie in goed overleg een marktconforme waarde. Bij verkoop leg je vast wie de kosten betaalt, hoe lang de woning te koop staat en wat er gebeurt als een bod lager uitvalt dan verwacht.
Voor de juridische levering van een koopwoning is altijd een notaris nodig. Een scheidingsconvenant of verdelingsafspraak is dus belangrijk, maar vervangt de notariële akte niet.
Leg niet alleen de verdeling vast, maar ook de uitvoering
Een goede boedelverdeling bevat meer dan een lijstje met bezittingen. Het document moet ook antwoord geven op praktische vragen. Wie krijgt welk bedrag? Wanneer wordt dat bedrag betaald? Wie zegt verzekeringen, abonnementen en gezamenlijke rekeningen op? En wie regelt welke stap?
Neem bij een uitkoopsom bijvoorbeeld een duidelijke uiterste betaaldatum op. Spreek ook af wat er gebeurt als de hypotheekaanvraag niet lukt of de woning niet binnen de afgesproken termijn wordt verkocht. Zulke afspraken lijken misschien zakelijk, maar ze voorkomen juist onnodige spanning als de situatie anders loopt dan gehoopt.
Let extra goed op schulden. Jullie kunnen onderling afspreken dat één van jullie een lening voor zijn of haar rekening neemt. De kredietverstrekker is echter niet gebonden aan die afspraak. Staan jullie allebei op het contract, dan blijven jullie tegenover de kredietverstrekker vaak allebei aansprakelijk totdat de lening is afgelost of officieel is overgezet.
Boedelverdeling vastleggen na scheiding in een convenant
Voor gehuwden en geregistreerde partners worden de afspraken over de financiële afwikkeling vaak opgenomen in een echtscheidingsconvenant of beëindigingsovereenkomst. Daarin kunnen ook afspraken staan over partneralimentatie, pensioen en belastingzaken. Hebben jullie kinderen, dan komen de afspraken over de kinderen in een apart ouderschapsplan.
Samenwoners hebben geen echtscheidingsconvenant nodig, maar doen er wel verstandig aan om de afspraken schriftelijk vast te leggen. Zeker bij een gezamenlijke woning, gezamenlijke schulden of een samenlevingsovereenkomst. Een heldere overeenkomst is later het bewijs van wat jullie hebben afgesproken.
Zorg dat beide partners de gelegenheid hebben gehad om de afspraken te begrijpen en dat het document volledig is. Een mediator kan helpen om de belangen van jullie allebei te bewaken, zonder dat jullie ieder een eigen advocaat hoeven in te schakelen. Bij GoedkoopOnlineScheiden.nl kan dat traject online worden begeleid, met aandacht voor de documenten die bij jullie situatie passen.
Vergeet pensioen, belasting en toeslagen niet
Pensioen is geen onderdeel van de gewone inboedel, maar hoort wel op tafel bij een scheiding. Bij huwelijk of geregistreerd partnerschap geldt vaak pensioenverevening: het tijdens de relatie opgebouwde ouderdomspensioen wordt in beginsel verdeeld. Jullie kunnen andere afspraken maken, maar leg die dan expliciet vast.
Willen jullie dat de pensioenuitvoerder het pensioen rechtstreeks verdeelt? Geef de scheiding dan binnen twee jaar na inschrijving van de scheiding door aan de pensioenuitvoerder. Wacht je langer, dan kan er nog steeds een recht op verevening bestaan, maar moeten jullie de betaling mogelijk onderling regelen.
Kijk ook vooruit naar de belastingaangifte. De verdeling van de woning, hypotheekrente, alimentatie en gezamenlijke bezittingen kan gevolgen hebben voor jullie belastingpositie. Ontvang je toeslagen, geef wijzigingen in inkomen, huishouden en woonadres op tijd door. Anders kan een terugvordering volgen op een moment dat je daar juist geen ruimte voor hebt.
Wanneer is extra hulp verstandig?
Veel stellen kunnen de boedelverdeling samen regelen als er openheid is over geld en beide partners bereid zijn redelijke keuzes te maken. Extra deskundige hulp is verstandig wanneer er een onderneming is, de waarde van bezittingen onduidelijk is, er grote schulden zijn of één partner zich onder druk gezet voelt.
Ook bij een internationale situatie kunnen aanvullende vragen spelen. Wonen jullie in het buitenland, hebben jullie bezittingen in een ander land of is één van jullie geen Nederlander? Dan is het goed om vroeg te laten beoordelen welk recht van toepassing is en welke documenten nodig zijn.
Neem vooral de tijd voor het verzamelen van informatie, maar stel de afspraken niet onnodig uit. Zodra alles op papier staat en iedereen weet welke volgende stap bij hem of haar ligt, ontstaat er ruimte om vooruit te kijken.
Eén reactie