Een van jullie verhuist, er moeten twee huishoudens worden betaald en de inkomens verschillen. Dan komt al snel de vraag op: hoe regel je partneralimentatie zonder dat het gesprek direct vastloopt? Het antwoord is niet voor ieder stel hetzelfde. Wel helpt het om eerst de feiten op tafel te leggen en afspraken vervolgens duidelijk vast te leggen.
Partneralimentatie is bedoeld om te voorkomen dat een ex-partner na een scheiding financieel niet kan rondkomen, terwijl de andere partner voldoende draagkracht heeft om bij te dragen. Het is geen straf voor degene die meer verdient en ook geen automatisch recht op een vast bedrag. Jullie situatie, inkomsten, uitgaven en de duur van jullie relatie bepalen samen wat redelijk is.
Wanneer kan partneralimentatie spelen?
Partneralimentatie kan aan de orde zijn bij een echtscheiding of de ontbinding van een geregistreerd partnerschap. Bij samenwonen bestaat er geen wettelijke verplichting tot partneralimentatie. Jullie kunnen tijdens het samenwonen wel zelf afspraken hebben gemaakt in een samenlevingsovereenkomst. Daarin kan bijvoorbeeld staan dat één van jullie na het uiteengaan tijdelijk een bijdrage betaalt.
Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt gekeken naar twee vragen. Heeft de minst verdienende partner behoefte aan een bijdrage? En heeft de andere partner voldoende financiële ruimte, ook wel draagkracht genoemd, om die bijdrage te betalen? Zijn beide antwoorden ja, dan kunnen jullie partneralimentatie afspreken.
Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie. Eerst moet duidelijk zijn wat er nodig is voor de kinderen. Pas daarna wordt bekeken of er nog ruimte is voor een bijdrage aan de ex-partner.
Hoe regel je partneralimentatie stap voor stap?
De beste basis is volledige openheid over jullie financiën. Dat kan ongemakkelijk voelen, zeker als de relatie net is beëindigd. Toch voorkomt het dat er later discussie ontstaat over inkomen, schulden of vaste lasten. Verzamel daarom recente loonstroken, jaaropgaven, aangiftes inkomstenbelasting, gegevens over een onderneming, bank- en spaartegoeden, woonlasten en eventuele leningen.
Daarna brengen jullie de behoefte in kaart. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar wat iemand nu op de rekening ontvangt, maar ook naar de levensstandaard tijdens het huwelijk en naar wat iemand zelf kan verdienen. Iemand die tijdelijk minder werkt om voor jonge kinderen te zorgen, zit bijvoorbeeld in een andere positie dan iemand die op korte termijn weer meer uren kan werken.
Vervolgens wordt de draagkracht van de betalende partner berekend. Daarbij tellen inkomen, belastingen, woonkosten, kosten voor de kinderen en noodzakelijke uitgaven mee. Een hoog bruto inkomen betekent dus niet automatisch dat er ook een hoog alimentatiebedrag mogelijk is.
Als jullie het bedrag hebben bepaald, spreken jullie ook af wanneer de betaling ingaat, op welke dag van de maand deze wordt betaald en hoe lang de afspraak duurt. Leg ten slotte alles vast in het scheidingsconvenant. Bij een scheiding wordt dit convenant samen met het verzoekschrift bij de rechtbank ingediend.
Een rekenvoorbeeld in grote lijnen
Stel dat één ex-partner na de scheiding een inkomen heeft waarmee de vaste lasten en normale kosten van levensonderhoud niet goed betaald kunnen worden. De andere ex-partner heeft, na betaling van eigen lasten en kinderalimentatie, financiële ruimte over. Dan kan een maandelijkse bijdrage passend zijn.
Maar stel dat de ontvangende partner binnen enkele maanden een baan voor meer uren kan accepteren, of dat de betalende partner hoge noodzakelijke woonlasten heeft. Dan kan de bijdrage lager uitvallen of tijdelijk worden afgesproken. Juist daarom is maatwerk nodig. Een mediator kan helpen om de cijfers neutraal te beoordelen en afspraken te maken die voor jullie allebei uitvoerbaar zijn.
Hoe lang duurt partneralimentatie?
De hoofdregel is dat partneralimentatie maximaal de helft duurt van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar. Een huwelijk van acht jaar leidt dus in principe tot maximaal vier jaar partneralimentatie. Bij een huwelijk van twintig jaar is de hoofdregel maximaal vijf jaar.
Op deze regel bestaan uitzonderingen. Bij lange huwelijken en in situaties waarin de ontvangende partner dicht bij de AOW-leeftijd zit, kan een langere termijn gelden. Ook is er onder voorwaarden een tijdelijke uitzondering voor ouders met jonge kinderen. Welke termijn precies van toepassing is, hangt onder meer af van de huwelijksduur, geboortedata, de leeftijd van het jongste kind en de datum waarop jullie scheiding wordt aangevraagd.
Jullie kunnen in onderling overleg ook een kortere termijn afspreken. Een langere termijn afspreken kan eveneens, maar laat daarbij goed controleren wat juridisch mogelijk en verstandig is. De wetgeving rondom de duur kent uitzonderingen en overgangsregels. Een heldere beoordeling voorkomt dat jullie een afspraak maken die later voor verrassingen zorgt.
Bedrag, indexering en belasting: leg ook deze punten vast
Een alimentatiebedrag blijft niet vanzelf passend. In de meeste gevallen wordt partneralimentatie ieder jaar op 1 januari verhoogd met het wettelijke indexeringspercentage. Dit percentage wordt jaarlijks door de overheid vastgesteld. Willen jullie niet indexeren, of willen jullie een andere manier van aanpassen afspreken? Zet dat dan uitdrukkelijk in het convenant.
Denk ook vooruit aan gebeurtenissen die invloed kunnen hebben op de afspraak. Wat gebeurt er als de ontvangende partner meer gaat verdienen, verhuist, arbeidsongeschikt raakt of opnieuw gaat samenwonen? En wat als de betalende partner minder inkomen krijgt? Jullie hoeven niet iedere mogelijke situatie dicht te timmeren, maar een goede wijzigingsafspraak geeft wel houvast.
Fiscaal heeft partneralimentatie gevolgen. De partner die alimentatie ontvangt, geeft deze meestal op als inkomen in de aangifte inkomstenbelasting. Voor de betalende partner kan aftrek mogelijk zijn, maar de fiscale regels en tarieven veranderen regelmatig. Neem belasting en eventuele gevolgen voor toeslagen daarom mee voordat jullie een definitief nettobedrag afspreken. Wat bruto redelijk lijkt, kan netto anders uitpakken.
Kun je partneralimentatie later wijzigen?
Ja, dat kan wanneer er sprake is van een relevante wijziging van omstandigheden. Denk aan ontslag, langdurige ziekte, pensionering, een forse inkomensstijging of een nieuwe woonsituatie. Probeer bij zo’n verandering eerst samen nieuwe afspraken te maken. Leg ook die wijziging schriftelijk vast.
Komen jullie er niet uit, dan kan de rechtbank om een wijziging worden gevraagd. Dat kost tijd en geld. Het is daarom verstandig om niet te wachten tot betalingsachterstanden of frustratie oplopen. Bespreek een financiële verandering zodra duidelijk is dat deze structureel wordt.
Let op: als jullie in het convenant een niet-wijzigingsbeding opnemen, is aanpassing veel lastiger. Zo’n afspraak kan rust geven wanneer jullie allebei zekerheid willen, maar kan ongunstig uitpakken als het leven anders loopt dan verwacht. Kies hier alleen voor als jullie de gevolgen goed overzien.
Partneralimentatie vastleggen zonder onnodig conflict
Goede afspraken beginnen vaak niet met een juridisch document, maar met een rustig gesprek over wat ieder nodig heeft om opnieuw te starten. Dat vraagt om eerlijkheid over geld, maar ook om realisme. Een afspraak die op papier mooi klinkt maar maandelijks niet betaalbaar is, helpt niemand.
Bij GoedkoopOnlineScheiden.nl kunnen jullie deze onderwerpen onder begeleiding van een mediator bespreken en verwerken in een juridisch correct scheidingsconvenant. Het traject is online en gestructureerd, zodat jullie stap voor stap weten welke gegevens en beslissingen nodig zijn.
Probeer niet alleen te kijken naar het bedrag van deze maand. Een duidelijke afspraak over duur, aanpassing en betaling geeft jullie allebei ruimte om verder te gaan – met zo min mogelijk financiële onzekerheid.