Een scheiding stopt niet automatisch bij de voordeur van je bedrijf. Bij scheiden met eigen bedrijf moeten jullie niet alleen afspraken maken over de woning, rekeningen en eventuele kinderen, maar ook over de waarde, het inkomen en de toekomst van de onderneming. Juist als je samen in overleg wilt scheiden, is het verstandig om dit vroeg en zorgvuldig op tafel te leggen. Zo voorkom je dat onduidelijkheid over het bedrijf later alsnog tot discussie leidt.
Een eigen bedrijf kan je financiële basis zijn, maar ook je pensioenpotje, je dagelijkse werk en soms een gezamenlijke droom die is veranderd. Dat maakt de afwikkeling persoonlijk én financieel ingewikkelder. Met overzichtelijke afspraken kun je echter veel rust creëren, voor jezelf, je ex-partner, personeel en klanten.
Waarom scheiden met eigen bedrijf extra aandacht vraagt
De onderneming kan onderdeel zijn van jullie gezamenlijke vermogen. Of dat zo is en in welke mate, hangt onder meer af van jullie huwelijkse voorwaarden, de datum waarop jullie zijn getrouwd en de rechtsvorm van het bedrijf. Ook als het bedrijf op naam van één van jullie staat, kan de andere partner recht hebben op een deel van de waarde of op verrekening.
Daarbij is een bedrijf geen gewone spaarrekening. De waarde zit vaak niet alleen in het geld op de zakelijke rekening. Denk ook aan voorraad, machines, bedrijfsruimte, debiteuren, schulden, goodwill en toekomstige winstverwachtingen. Tegelijk moet er genoeg geld in de onderneming blijven om lopende kosten, belasting en investeringen te kunnen betalen.
De belangrijkste vraag is daarom meestal niet: wie krijgt het bedrijf? Vaak blijft de ondernemer gewoon doorgaan. De vraag is hoe jullie de waarde eerlijk verwerken zonder de onderneming financieel in gevaar te brengen.
Eerst duidelijkheid over jullie juridische situatie
Voordat je bedragen gaat bespreken, is het nodig om te weten welke afspraken juridisch gelden. Ben je getrouwd in gemeenschap van goederen, onder beperkte gemeenschap van goederen of met huwelijkse voorwaarden? Bij een geregistreerd partnerschap geldt een vergelijkbare vraag. Bij samenwonen is vooral belangrijk wat er in een samenlevingscontract staat en wie juridisch eigenaar is van het bedrijf.
Wie vanaf 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden is getrouwd, valt meestal onder de beperkte gemeenschap van goederen. Bezittingen en schulden van vóór het huwelijk blijven in beginsel privé. Wat tijdens het huwelijk is opgebouwd, valt vaak wel in de gemeenschap. Maar de praktijk kan afwijken, bijvoorbeeld door investeringen vanuit gezamenlijk geld, een rekening-courantverhouding of specifieke afspraken in huwelijkse voorwaarden.
Hebben jullie huwelijkse voorwaarden met een periodiek of finaal verrekenbeding? Dan kan de onderneming buiten de gemeenschap vallen, maar kan er bij de scheiding alsnog een verrekening plaatsvinden. Laat daarom niet alleen de naam op het uittreksel van de Kamer van Koophandel leidend zijn. De stukken en geldstromen vertellen vaak een uitgebreider verhaal.
Welke bedrijfsgegevens heb je nodig?
Een goed gesprek begint met actuele en volledige informatie. Verzamel daarom de jaarrekeningen en aangiften inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting van de afgelopen jaren. Neem ook een recente balans, winst-en-verliesrekening, zakelijke bankafschriften, openstaande facturen, schulden en eventuele lease- of financieringscontracten mee.
Bij een bv zijn daarnaast de aandelen, statuten, aandeelhoudersovereenkomst en rekening-courantverhouding van belang. Bij een eenmanszaak of vof kijk je onder meer naar ondernemingsvermogen, zakelijke schulden en de winst die je uit de onderneming haalt. Werk je met een compagnon, controleer dan ook de afspraken in het vennootschapscontract. Een scheiding verandert niet vanzelf de rechten en verplichtingen tegenover die compagnon.
Probeer niets weg te laten omdat het ingewikkeld voelt. Ook een belastingschuld, een nog te ontvangen opdracht of een verlieslatend jaar kan invloed hebben op de uiteindelijke afspraken. Openheid is niet alleen eerlijk, maar voorkomt ook dat documenten later opnieuw moeten worden aangepast.
De waarde van het bedrijf bepalen
De boekwaarde op de balans is niet altijd de werkelijke waarde van de onderneming. Een bedrijf met weinig bezittingen kan bijvoorbeeld toch waardevol zijn door een vaste klantenkring, een sterk merk of stabiele winst. Andersom kan een hoge omzet weinig zeggen als er veel schulden, risico’s of afhankelijkheid van één klant zijn.
Welke waarderingsmethode passend is, verschilt per bedrijf. Bij sommige ondernemingen is de intrinsieke waarde een bruikbaar uitgangspunt: bezittingen min schulden. Bij bedrijven met structurele winst wordt vaak ook gekeken naar toekomstige verdiencapaciteit. Bij een kleine zelfstandige praktijk kan de waarde juist sterk samenhangen met de persoon van de ondernemer. Als die persoon stopt, blijft er soms weinig overdraagbare waarde over.
Een onafhankelijke waardering kan verstandig zijn als jullie het niet eens worden over de waarde, als de onderneming aanzienlijk vermogen vertegenwoordigt of als de cijfers moeilijk te beoordelen zijn. Dat kost geld, maar kan ook voorkomen dat jullie maanden blijven vastlopen op een schatting. Zijn jullie het in grote lijnen eens en is de situatie overzichtelijk? Dan kunnen jullie soms op basis van de administratie en een realistische berekening afspraken maken.
Uitkopen zonder het bedrijf leeg te trekken
Als één partner de onderneming voortzet, ontstaat vaak een uitkoopsom. Die hoeft niet altijd direct volledig te worden betaald. Een ondernemer heeft immers liquiditeit nodig om leveranciers, personeel, belasting en vaste lasten te betalen. Een hoge betaling ineens kan de continuïteit van het bedrijf onder druk zetten, en daar heeft uiteindelijk niemand belang bij.
Jullie kunnen bijvoorbeeld afspreken dat een deel direct wordt betaald en een deel in termijnen. Leg dan duidelijk vast welk bedrag openstaat, binnen welke termijn dit wordt betaald, of er rente geldt en wat er gebeurt als betalingen uitblijven. Soms wordt de uitkoopsom betrokken bij de verdeling van de woning of andere bezittingen. Dat kan praktisch zijn, maar alleen als de totale verdeling voor beiden financieel haalbaar blijft.
Let ook op belasting. De overdracht van aandelen, het opnemen van geld uit een bv, de verkoop van bedrijfsmiddelen of een wijziging in eigendom kan fiscale gevolgen hebben. Een afspraak die op papier eerlijk lijkt, kan anders uitpakken als de belastingaanslag later komt. Betrek daarom waar nodig een accountant, fiscalist of bedrijfswaarderingsdeskundige bij de berekening.
Inkomen uit de onderneming en partneralimentatie
Bij loondienst is inkomen vaak eenvoudig af te lezen van een loonstrook. Bij ondernemers ligt dat anders. Winst, omzet en privé-opnames zijn niet hetzelfde. Een ondernemer kan in een bepaald jaar weinig winst hebben door een noodzakelijke investering, terwijl er in een ander jaar juist tijdelijk extra veel winst is.
Voor partneralimentatie wordt daarom meestal gekeken naar een realistisch en duurzaam inkomen. De jaarcijfers van meerdere jaren geven vaak een beter beeld dan één goed of slecht jaar. Ook de ruimte die de onderneming nodig heeft om gezond te blijven, speelt mee. Het is niet redelijk om alle beschikbare middelen naar privé te halen als daardoor het bedrijf niet meer kan draaien.
Hebben jullie kinderen? Dan moet ook de kinderalimentatie worden berekend. De behoefte van de kinderen staat voorop. Tegelijk moet de draagkracht van de ondernemer zorgvuldig worden vastgesteld, zodat de afspraken uitvoerbaar blijven. Een regeling die alleen in een topjaar werkt, levert later onnodige spanning op.
Maak afspraken die ook morgen werken
Leg niet alleen de verdeling vast, maar ook de praktische gevolgen. Wie betaalt een lopende zakelijke schuld? Wat gebeurt er met een gezamenlijke borgstelling? Blijft één van jullie nog tijdelijk betrokken bij de administratie? Zijn er privéleningen aan de onderneming of zakelijke leningen aan een van jullie privé?
Denk ook aan toegang tot systemen en documenten. Verander wachtwoorden, pas gemachtigden bij de bank aan en controleer verzekeringen, contracten en autorisaties. Als jullie samenwerkten in het bedrijf, maak dan afspraken over klanten, personeel, handelsnaam en communicatie. Een zakelijke overgang vraagt om rust en duidelijkheid, zeker wanneer klanten of medewerkers vragen gaan stellen.
Bij een bv kan het nodig zijn om aandelen formeel over te dragen. Bij een eenmanszaak moet je mogelijk inschrijvingen, vergunningen of contracten aanpassen. De juridische afspraken over de scheiding en de bedrijfswijzigingen moeten goed op elkaar aansluiten.
Mediation helpt om zakelijke en persoonlijke belangen te scheiden
Bij scheiden met een eigen bedrijf lopen emoties en cijfers gemakkelijk door elkaar. Misschien voelt de onderneming als jouw levenswerk, terwijl je ex-partner zich zorgen maakt over financiële zekerheid. Beide belangen mogen er zijn. Mediation biedt ruimte om die belangen te bespreken en ze te vertalen naar concrete, juridisch houdbare afspraken.
Een mediator kiest geen partij, maar helpt jullie om de juiste informatie boven tafel te krijgen en stap voor stap beslissingen te nemen. Als aanvullende expertise nodig is, bijvoorbeeld voor een waardering of fiscale vraag, kan die gericht worden ingeschakeld. Zo voorkom je dat jullie voor ieder onderdeel apart een conflicttraject moeten starten.
Bij GoedkoopOnlineScheiden.nl kunnen jullie het traject online doorlopen, met persoonlijke begeleiding van een mediator en juridische afhandeling. Dat is vooral prettig wanneer jullie al in overleg zijn en snel willen weten wat er geregeld moet worden.
Gun jezelf de tijd om de bedrijfsafspraken goed te laten landen. Een heldere regeling geeft de ondernemer ruimte om verder te werken en de andere partner zekerheid over de financiële afwikkeling. Dat is geen zakelijke bijzaak van de scheiding, maar een belangrijke stap naar een rustige nieuwe start.