Een gezamenlijke lening, roodstand of achterstand op de energierekening verdwijnt niet zodra jullie besluiten uit elkaar te gaan. Bij scheiden met schulden is uitleg over de juridische én praktische kant daarom nodig. Jullie kunnen onderling goede afspraken maken, maar de bank, verhuurder of andere schuldeiser houdt zich meestal aan het contract dat al is getekend. Dat verschil bepaalt of een regeling ook echt rust geeft.
Scheiden met schulden vraagt niet per se om strijd. Als jullie open zijn over bedragen, inkomsten en betalingsproblemen, kunnen jullie veel vooraf regelen. Het doel is simpel: weten wat er is, afspreken wie wat betaalt en voorkomen dat één van jullie later wordt verrast door een rekening of incasso.
Scheiden met schulden: uitleg over aansprakelijkheid
Bij een schuld zijn er altijd twee vragen. De eerste is: van wie is de schuld volgens jullie? De tweede is: wie mag de schuldeiser aanspreken? Die antwoorden zijn niet altijd hetzelfde.
Hebben jullie allebei een leningsovereenkomst, huurcontract of krediet getekend? Dan zijn jullie vaak hoofdelijk aansprakelijk. De schuldeiser mag in dat geval het volledige openstaande bedrag bij één van jullie opeisen, ook wanneer jullie in het scheidingsconvenant afspreken dat de ander de schuld betaalt. Betaalt diegene niet, dan kun je wel verhaal halen op je ex-partner op basis van jullie afspraak, maar de schuldeiser hoeft daar niet op te wachten.
Een schuld die op naam van één partner staat, blijft meestal ook de verantwoordelijkheid van die partner. Toch kan zo’n schuld gevolgen hebben voor jullie allebei. Denk aan een belastingteruggave die wordt verrekend, geld op een gezamenlijke rekening of onvoldoende ruimte om de woonlasten en afspraken voor de kinderen te betalen.
Daarom is het verstandig om niet alleen te kijken naar de naam op het contract. Kijk ook naar het doel van de schuld, de datum waarop deze is ontstaan en de financiële gevolgen na de scheiding.
Eerst overzicht, dan verdelen
Begin niet met de vraag wie er schuldig is aan een schuld. Begin met een volledig overzicht. Dat voorkomt discussies op basis van aannames en maakt zichtbaar welke oplossing haalbaar is.
Zet alle schulden op een rij: hypotheek of restschuld, persoonlijke leningen, creditcards, roodstand, private lease, studieschuld, belastingschulden, toeslagen die moeten worden terugbetaald en openstaande rekeningen. Neem ook betalingsachterstanden mee. Een schuld die nog niet bij een incassobureau ligt, kan alsnog snel groter worden door rente en kosten.
Noteer per schuld het openstaande bedrag, de maandlast, de looptijd, de contractanten en eventuele zekerheden. Bij een auto of woning kan bijvoorbeeld sprake zijn van onderpand. Vermeld ook of er al een betalingsregeling loopt. Vraag actuele saldo-opgaven op, zodat jullie niet rekenen met oude bedragen.
Maak daarna een overzicht van bezittingen en inkomsten. Spaargeld, de overwaarde of onderwaarde van de woning, een auto en andere waardevolle spullen kunnen invloed hebben op de verdeling. Wie een bezit overneemt, neemt niet automatisch ook de lening over. Daarvoor is toestemming van de kredietverstrekker nodig.
Welke regels gelden voor jullie huwelijk?
Hoe schulden bij een scheiding worden verdeeld, hangt mede af van jullie huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden. Zijn jullie zonder voorwaarden getrouwd, dan is ook de trouwdatum van belang. Sinds 1 januari 2018 geldt in Nederland standaard een beperkte gemeenschap van goederen. Bezittingen en schulden die vóór het huwelijk al privé waren, blijven in beginsel privé. Wat tijdens het huwelijk gezamenlijk is opgebouwd of aangegaan, valt doorgaans wel in de gemeenschap.
Voor oudere huwelijken kan de algehele gemeenschap van goederen gelden, tenzij jullie voorwaarden hebben laten opstellen. Dan kunnen ook schulden van vóór het huwelijk onderdeel zijn van de gemeenschap. Bij huwelijkse voorwaarden staat vaak beschreven welke bezittingen en schulden privé blijven en hoe jullie onderling moeten afrekenen.
Dit zijn uitgangspunten, geen automatische uitkomst voor elke situatie. Een schuld kan bijvoorbeeld privé zijn, maar toch zijn gebruikt voor gezamenlijke kosten. Ook kunnen afspraken in voorwaarden, schenkingen, erfenissen en bewijs over de herkomst van geld verschil maken. Een mediator kan helpen om deze informatie te vertalen naar afspraken die juridisch en financieel kloppen.
De woning en hypotheek verdienen extra aandacht
De gezamenlijke woning is vaak de grootste financiële vraag. Willen jullie dat één van jullie in de woning blijft? Dan moet de vertrekkende partner niet alleen uit de eigendom worden ontslagen, maar ook uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek. De geldverstrekker beoordeelt of de blijvende partner de hypotheek op basis van het eigen inkomen kan dragen.
Lukt ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid niet, dan blijft de vertrekkende partner aansprakelijk, ook als die niet meer in de woning woont en ook al staat in het convenant dat de ander alle hypotheeklasten betaalt. Dat kan bovendien gevolgen hebben voor het aanvragen van een nieuwe hypotheek of huurwoning.
Verkoop van de woning is soms de veiligste oplossing, maar ook dan moet duidelijk zijn wat er gebeurt met overwaarde of restschuld. Bij een restschuld kunnen jullie afspreken hoe deze wordt verdeeld en in welke termijnen ieder betaalt. Bespreek daarbij wat er gebeurt als de verkoopopbrengst lager uitvalt dan verwacht. Een realistische afspraak is beter dan een verdeling die op papier eerlijk lijkt maar niet betaalbaar is.
Leg niet alleen de verdeling vast, maar ook de uitvoering
Een goede afspraak over schulden bevat meer dan: “ieder betaalt de helft”. Leg vast om welke schuld het gaat, welk bedrag op een bepaalde peildatum openstaat, wie vanaf wanneer betaalt en of een schuld wordt afgelost, overgenomen of geherfinancierd. Spreek ook af hoe jullie elkaar informeren wanneer een regeling wijzigt of wanneer er een betalingsachterstand ontstaat.
Neem bij gezamenlijke schulden een terugvalafspraak op. Bijvoorbeeld: als één van jullie niet betaalt en de ander wordt aangesproken, betaalt de nalatige partner dit bedrag terug binnen een afgesproken termijn. Zo is er minder ruimte voor onduidelijkheid als het later tegenzit.
Ook gezamenlijke rekeningen vragen een besluit. Laat vaste lasten niet maandenlang automatisch afschrijven zonder te weten wie geld stort. Jullie kunnen de rekening tijdelijk gebruiken voor afgesproken gezamenlijke kosten, met een vast maandbedrag van beiden. Zeg de rekening op zodra dat kan en open ieder een eigen betaalrekening. Pas machtigingen, verzekeringen en contactgegevens aan.
Deze afspraken komen doorgaans in het echtscheidingsconvenant. Zijn er kinderen, dan kunnen kosten voor de kinderen daarnaast in het ouderschapsplan of in aanvullende afspraken worden opgenomen. Kinderalimentatie is niet hetzelfde als het aflossen van gezamenlijke schulden. Houd die posten apart, zodat helder blijft wat ieder maandelijks moet kunnen betalen.
Als betalen nu al lastig is
Wacht niet tot een aanmaning of beslag binnenkomt. Neem contact op met de schuldeiser zodra jullie zien dat een termijn niet haalbaar is. Vaak is een betalingsregeling mogelijk, zeker wanneer jullie snel duidelijkheid geven over inkomen, vaste lasten en de scheiding. Vraag altijd om een bevestiging van de afspraak en bewaar die samen met de andere financiële documenten.
Zijn de schulden te hoog om binnen afzienbare tijd af te lossen? Dan is hulp via de gemeente een verstandige stap. Gemeentelijke schuldhulpverlening kan helpen bij een budgetplan, betalingsregelingen en, als dat nodig is, een schuldregeling. Dat is geen teken dat jullie hebben gefaald. Het voorkomt juist dat een tijdelijke financiële klem uitgroeit tot een langdurig probleem.
Wees voorzichtig met nieuwe leningen om oude schulden af te lossen. Samenvoegen kan een lagere maandlast geven, maar ook een langere looptijd en hogere totale kosten. En een nieuwe gezamenlijke lening terwijl jullie uit elkaar gaan, maakt de financiële band juist weer sterker. Kies alleen voor herfinanciering als de voorwaarden, aansprakelijkheid en betaalbaarheid voor beiden helder zijn.
Zo houden jullie het gesprek werkbaar
Financiën raken snel aan vertrouwen, zeker als er schulden zijn waarvan één partner weinig wist. Plan daarom een rustig gesprek met documenten erbij, niet tussen andere afspraken door. Spreek af dat jullie eerst feiten verzamelen en pas daarna oplossingen kiezen. Een mediator bewaakt daarbij dat beide kanten worden gehoord en dat afspraken uitvoerbaar blijven.
Bij GoedkoopOnlineScheiden.nl kunnen jullie dit online en gestructureerd bespreken, met begeleiding bij het convenant en de juridische afhandeling. Dat is vooral prettig wanneer jullie wel willen overleggen, maar behoefte hebben aan iemand die de financiële afspraken overzichtelijk maakt.
Een schuld hoeft jullie scheiding niet te beheersen. Door nu eerlijk te inventariseren, schuldeisers waar nodig zelf te benaderen en concrete afspraken op papier te zetten, geven jullie elkaar de beste kans om na de scheiding financieel zelfstandig verder te gaan.