De vraag wie betaalt kosten van scheiding komt vaak pas op tafel wanneer jullie al veel moeten regelen. Juist dan helpt het om niet alleen naar het totaalbedrag te kijken, maar ook naar de verdeling. Wie betaalt de mediator, de advocaat, de rechtbank en eventuele extra kosten rond de woning of kinderen? Daarover kunnen jullie meestal zelf heldere afspraken maken.
Bij een scheiding in goed overleg is een eerlijke kostenverdeling vaak eenvoudiger dan gedacht. Het uitgangspunt is niet dat één persoon automatisch alles betaalt. Wat passend is, hangt af van jullie inkomen, gezamenlijke afspraken en de manier waarop jullie uit elkaar gaan.
Wie betaalt de kosten van scheiding?
In Nederland betaalt in principe iedere ex-partner de eigen kosten. Maar bij een gezamenlijk scheidingstraject kiezen veel stellen ervoor om de gezamenlijke kosten ook samen te dragen. Denk aan de kosten voor mediation, het opstellen van een convenant, een ouderschapsplan en het indienen van het verzoek bij de rechtbank.
Een gelijke verdeling is gebruikelijk als jullie ongeveer evenveel verdienen en allebei voordeel hebben van een rustige, gezamenlijke afhandeling. Jullie kunnen bijvoorbeeld afspreken dat ieder de helft betaalt. Dat is overzichtelijk en voorkomt discussie over losse facturen.
Een verdeling van 50/50 is geen wettelijke verplichting. Verdient één van jullie aanzienlijk meer, heeft één partner weinig spaargeld of zorgt één van jullie straks grotendeels voor de kinderen? Dan kan het redelijk zijn om de kosten anders te verdelen. Bijvoorbeeld 60/40, of dat één partner een specifieke rekening betaalt en de ander andere gezamenlijke uitgaven voor zijn of haar rekening neemt.
Leg deze afspraak bij voorkeur meteen vast. Niet omdat jullie elkaar wantrouwen, maar omdat een duidelijke afspraak rust geeft in een periode waarin er al genoeg beslissingen zijn.
Gezamenlijk verzoek of eenzijdig verzoek
Willen jullie allebei scheiden en zijn jullie het in grote lijnen eens? Dan kan de echtscheiding doorgaans met een gezamenlijk verzoek bij de rechtbank worden aangevraagd. De kosten van het traject zijn dan goed voorspelbaar en kunnen jullie onderling verdelen.
Dient één partner alleen het verzoek tot echtscheiding in, dan betaalt die persoon vaak eerst de kosten die nodig zijn om de procedure te starten. Denk aan advocaatkosten en het griffierecht van de rechtbank. Uiteindelijk kunnen jullie alsnog andere afspraken maken over de onderlinge verdeling. Bij een conflict kan de rechter over proceskosten beslissen, maar in familiezaken draagt ieder meestal zijn of haar eigen kosten.
Welke kosten komen er bij een scheiding kijken?
De totale kosten verschillen per situatie. Een scheiding met goede afspraken, zonder ingewikkelde financiële kwesties, is meestal sneller en goedkoper dan een procedure waarin over alles wordt geprocedeerd. Dit zijn de kostenposten die het vaakst voorkomen:
- Kosten voor mediation of begeleiding bij het maken van afspraken.
- Kosten voor een advocaat die het verzoek bij de rechtbank indient. Voor een echtscheiding is een advocaat verplicht.
- Griffierecht: de kosten die de rechtbank rekent voor de behandeling van het verzoek.
- Kosten voor het opstellen of controleren van het echtscheidingsconvenant en, als jullie kinderen hebben, het ouderschapsplan.
- Extra kosten voor bijvoorbeeld een taxatie, financieel advies, een accountant, een notaris of de verdeling van een koopwoning.
Niet elke kostenpost is altijd nodig. Hebben jullie geen koopwoning, onderneming of ingewikkelde pensioenafspraken, dan vervallen sommige extra kosten. Zijn jullie samenwonend en niet getrouwd of geregistreerd partner? Dan is er meestal geen procedure bij de rechtbank nodig, maar moeten jullie wel afspraken maken over bijvoorbeeld de woning, gezamenlijke bezittingen, schulden en kinderen.
Kosten rond de woning zijn vaak apart
De woning is geregeld het onderdeel waar de meeste financiële vragen ontstaan. Blijft één van jullie in een koopwoning wonen, dan kunnen kosten voor een hypotheekadvies, waardebepaling, notaris en mogelijke ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid spelen. Deze kosten zijn niet automatisch onderdeel van het scheidingstraject.
Wie die kosten betaalt, bepalen jullie samen. Vaak worden ze betaald uit gezamenlijk spaargeld of meegenomen in de financiële afrekening bij de verdeling van de overwaarde of restschuld. Houd er rekening mee dat een partner pas echt van de hypotheek af is wanneer de bank daarmee instemt. Alleen een afspraak in het convenant is daarvoor niet genoeg.
Wanneer betaalt één partner meer?
Soms is een gelijke verdeling niet redelijk of praktisch. Bijvoorbeeld wanneer één partner na de scheiding met een laag inkomen achterblijft, tijdelijk niet werkt vanwege de zorg voor jonge kinderen of geen ruimte heeft om een bijdrage vooruit te betalen. Ook wanneer één partner een eigen onderneming heeft, kan het financiële plaatje anders liggen dan het inkomen op een loonstrook laat zien.
Jullie kunnen dan afspreken dat de partner met de meeste financiële draagkracht een groter deel van de kosten betaalt. Dat hoeft niet te betekenen dat de ander niets bijdraagt. Een beperkte eigen bijdrage kan voor beide partners nog steeds eerlijk voelen.
Let wel op het onderscheid tussen de kosten van het scheiden en de afspraken ná de scheiding. Kinderalimentatie, partneralimentatie en de verdeling van vermogen zijn geen vergoeding voor de mediator, advocaat of rechtbank. Het zijn afzonderlijke afspraken. Door die onderwerpen niet door elkaar te halen, blijft het gesprek over kosten vaak een stuk rustiger.
Als er geen overeenstemming is
Lukt het niet om afspraken te maken over de kosten, dan kan ieder ervoor kiezen een eigen advocaat in te schakelen. Dat geeft ieder een eigen belangenbehartiger, maar maakt het traject meestal duurder. Bovendien nemen de kosten snel toe als er veel brieven, onderhandelingen en zittingen nodig zijn.
Mediation is juist bedoeld om dat te voorkomen. Een mediator kiest geen partij en helpt jullie om afspraken te maken die voor allebei uitvoerbaar zijn. Dat werkt vooral goed als jullie bereid zijn informatie te delen en naar een oplossing te zoeken, ook wanneer jullie het niet overal over eens zijn.
Kun je hulp krijgen bij de kosten van scheiding?
Mensen met een lager inkomen en beperkt vermogen kunnen soms gebruikmaken van gesubsidieerde rechtsbijstand. Dit wordt ook wel een toevoeging genoemd. Of jullie daarvoor in aanmerking komen, hangt af van jullie inkomen, vermogen en persoonlijke situatie. Er kan wel een eigen bijdrage gelden.
Bij een scheiding via mediation kan gefinancierde rechtsbijstand voor veel mensen een betaalbare route zijn. Vooral als jullie in overleg willen scheiden en de kosten samen zo laag mogelijk willen houden, is het verstandig om vooraf te laten beoordelen welke regeling op jullie van toepassing is. Voor sociale huurders en mensen die op zoek zijn naar sociale huur kan dit extra relevant zijn, omdat hun financiële ruimte na een scheiding vaak beperkt is.
Een vaste prijsafspraak kan daarnaast veel onzekerheid wegnemen. Jullie weten vooraf welke werkzaamheden zijn inbegrepen en voorkomen dat elk telefoontje of iedere extra brief apart wordt gefactureerd. Vraag wel altijd wat er gebeurt als er tijdens het traject een ingewikkeld onderwerp naar voren komt, zoals een onderneming, een woning in het buitenland of een conflict over de zorgregeling.
Kosten van scheiding eerlijk verdelen: zo pak je het aan
Begin het gesprek over geld voordat jullie inhoudelijk alle documenten gaan invullen. Zet eerst op een rij welke kosten jullie verwachten en welke kosten al gemaakt zijn. Bepaal vervolgens wat jullie uit gezamenlijk geld kunnen betalen en welk bedrag ieder persoonlijk kan dragen.
Spreek daarna af wie welke factuur betaalt, wanneer dat gebeurt en wat jullie doen als er onverwachte kosten bijkomen. Willen jullie naar verhouding van inkomen bijdragen? Reken dan met het besteedbare inkomen, niet alleen met het bruto salaris. Iemand met hoge woonlasten, schulden of een wisselend inkomen heeft mogelijk minder financiële ruimte dan op papier lijkt.
Neem de kostenverdeling op in jullie afspraken. Dat kan eenvoudig zijn: ieder betaalt de helft van de kosten van het gezamenlijke traject, terwijl kosten voor persoonlijk advies voor eigen rekening blijven. Of: de gezamenlijke rekening betaalt de mediator en rechtbank, waarna de resterende gezamenlijke middelen volgens jullie vermogensafspraak worden verdeeld.
Veelgestelde vragen over wie de kosten betaalt
Moet de man de kosten van de scheiding betalen?
Nee. Er is geen regel dat de man de kosten van een scheiding moet betalen. Hetzelfde geldt andersom. Jullie mogen de kosten gelijk verdelen, naar draagkracht verdelen of een andere redelijke afspraak maken.
Betaalt de rechtbankkosten altijd degene die de scheiding aanvraagt?
Degene die het verzoek indient, betaalt de rekening vaak eerst. Bij een gezamenlijk verzoek kunnen jullie afspreken dat jullie die kosten delen. In veel familiezaken veroordeelt de rechter niet één partner tot het betalen van alle kosten van de ander.
Betaal je ook kosten als je samenwoont?
Ja, maar meestal zijn de kosten anders dan bij een echtscheiding. Jullie hoeven vaak niet naar de rechtbank, maar afspraken over de woning, kinderen, bezittingen en schulden kunnen wel professionele begeleiding vragen.
Bij GoedkoopOnlineScheiden.nl kunnen jullie het traject online en in onderling overleg regelen, met begeleiding bij de juridische documenten en duidelijke afspraken over de kosten. Dat geeft overzicht, zonder dat jullie voor elk gesprek naar een kantoor hoeven.
Een goede kostenafspraak is meer dan een verdeling van rekeningen. Het is een eerste praktische stap naar twee zelfstandige huishoudens. Als jullie die stap samen zorgvuldig zetten, blijft er meer ruimte over voor afspraken die straks echt tellen: wonen, kinderen, inkomen en een rustige start na de scheiding.